Etichette

"Una lettera" di Heranoush Arshakyan a Hrand Nazariantz





ՆԱՄԱԿՆԵՐ ԱՌ ՀՐԱՆՏ ՆԱԶԱՐՅԱՆՑ

ՍԿՅՈԻՏԱՐ


Հրա՛նտ, ...Ո՞վ պատմեց ձեզի իմ պատմությունս, ոչ մեկը անիկա գիտցած է ամբողջապես, բայց որչափ ալ թերի ըլլա լսածնիդ սրտերնիդ հուզեր է` և մխիթարանքներ ղրկեր եք, որոնց համար շնորհակալ եմ: Ես ալ գիտեմ, որ լույսին քովն է միշտ խավարը և անոր համար շատ անգամ նույնիսկ եթե տխուը ըլլամ` կը ջանամ խնդալ, բայց անա՜նկ խավա՜րներ կան, որոնց վրա դուք գաղափար չունիք և չեմ ուզեր, որ ալ ունենաք:
...Հավատքի մասին ունեցած կարծիքս. տղայութենես միամիտ ու սրտանց կը հավատայի Եկեղեցիին բոլրը խորհուրդներուն, և առանց հրամանի կերած պտուղ մը անգամ խիղճս կը տանջեր ու զիս դժոխքի արժանի կը դատեր: Երբ քիչ մը խելքս հասավ, հանդիպեցա Եկեղեցին ու իր խորհուրդները ծաղրող երիտասարդներու, որոնք ջանացին զիս համոզել, թե գերեզմանեն անդին ոչնչություն է և թե շինծու են Ավետարանն ու իր խոսքերը: Աստվածային սերը սիրտես չի գնաց, բայց տարակու՜յսը մտավ հոն: Սակայն, երբ հանդարտ գիշերներ պատուհանիս կրթնած կը դիտեմ անհուն երկնակամարը, որ մութը կը ճեղքե իր բյուրավոր ադամանդ ջահերով, ու լուսինը, որ ծովին երեսը բյուրեղ ցոլքերով կը բեկբեկի, կը զգամ, որ հոն՝ վերն են հոգիները անոնց՝ որ հոս չեն ալ...
Գիշերը միշտ իմ վրաս ալ շատ հույզեր կը տպավորե, մանավանդ մեր բնակած ագարակը՝ Էդի Կուլե, լուսինկա գիշերները հրաշալի տեսք մը կուտան դաշտերուն և այգիներուն ու վսեմ մտածումներ կը ներշնչեն:
...Ես ալ միևնույն սիրով կը սիրեմ ամեն անոնք, որ կույր, տգեղ, հաշմանդամ են, բոլոր անոնք, որոնք մարդկութենեն հալածված են ամեն տեղ: Lc Dernier lour L'un Condammc-ն կարդացեր եմ, նույնպես Իմպեր Կալուան, երկունք ալ իրական, սարսռացուցիչ, արցունքոտ. խե՜ղճ Կալուա, որ չի գրեց, չաշխատեցավ, բան մը չըրավ, այլ միայն մտածե՜ց... մտածե՜ց. ու այս մտածմունքը զայն մեռցուց. հիվանդություններե ավելի գաղափարներ են, որ շատ հեղ մեզ կսպանեն:
...Ձմեռը կուգա կոր, երեկույթներու, պարահանդեսներու եղանակն է. Բերայի ապարանքներըն ու թատրոնները պատրստվին հանդեսներու և ուրախություններու. Եվ ԸՍԵԼ, ԹԵ ԿԱՆ ՄԱՐԴԻԿ, ՈՐՈՆՔ ՄԻԱՅՆ ՎԱՅԵԼԵԼՈԻ ՀԱՄԱՐ Կ՚ԱՊՐԻՆ... Ու տրտմորեն կը խորհիմ իմ ձմեռային գիշերներուս վրա զոր պիտի անցընեմ ագարակին ընդարձակ ու պաղ սրահին մեջ, ի զու՜ր վառող վառարանին անկյունը կիսովին պառկած մտիկ ընելով հովը, որ դաշտերուն վրայեն պիտի փչե սուլելով լալագին:
...Գրեցեք ինծի Մյուսեին վրա. այդ ֆրանսացի բանաստեղծը ամենեն փափուկ ու զգայուն գրիչը ունի. Տեմիրճիպաշյանի սիրականն է. իր առ Նիրվանա ուղղած նամակներուն մեջ միշտ Մյուսե կա: Մյուսեի բանաստեղծությունները երգերու կը նմանին և ես, ՈՐ ԵՐԳՈՎ ԿՈԻԼԱՄ ՈԻ ԵՐԳՈՎ ԿԸ ԺՊՏԻՄ` ԿԸ ՊԱՇՏԵՄ ԱՅԴ ԵՐԳԵՐԸ. ԱՐԴԵՆ ԱՂՋԻԿՆԵՐՈԻՆ ՀՈԳԻՆ ՈԻ ԿՅԱՆՔԸ ԵՐԳ ՄԸ ՉԷ՞:
...Պարտեզեն կուգամ, ախոռներու բակեն անցնելով, ուր իրենց փարախին մեջ ոչխարները անփութորեն կ՚որոճան. պարտեզին դռնեն դուրս ելա. բլրակը, ուր զույգ մը վտիտ ծառեր հովեն կը տատանին` ամայի է. պատին քովեն կը դառնամ, դեղին ծաղիկ մը` միս մինակ, չոր հողերուն մեջեն ծլեր է: Չէ, չեմ ուզեր, որ բիրտ ոտքերու տակ կոխկրտվիս, աղվոր, անշուք ծաղիկս, փրցուցի, որ տետրակներուս մեջ չորցնեմ քրիզադեմիս հետ զոր երեկ քաղեցի: Արտերը կանա՜նչ, կանա՜նչ կտրեր են. հեռուն Պոլիսը բլուրեն վար կը տարածվի իր վիժանուտ թաղերով. ավելի անդին` լեռներ մշուշը պլլված, ու Մարմարան անչա՜փ աղվոր, անչափ սարսռուն արևուն հրակեզ ճաճանչներուն տակ: Ասդին, Պալըգլըն իր նսեմաստվեր նոճիներուն տակ սփռված մարմարե շիրիմներով, և ճերմակ ու փոշոտ ճամբա մը կա` ուր հաճախ աչքերս կը հառին ծանոթ դեմք մը տեսնելու հույսով. հովը կը փչե, պու՜-ու՜, վերարկուիս ծայրերը թռցնելով. ու ես մսելու վախով կը թողում ղաշտն ու իր աշնանային դյութիչ տեսարանը ու բնակարանս կը շտապեմ` մատներուս մեջ սեղմած աշունի վերջի՜ն ծաղիկս:
Ցտեսություն, ուրեմն, Հրա՜նտ, մի՜ ուշացընեք ձեր նամակը Հղել ՊԱԼԸԳԼԸԻ ՆՈՃԻՆԵՐՈԻՆ, ԵՏԻՆ ՄՈՌՑՎԱԾ ձեր քրոջը..
...Աղջիկներ կան, որոնք անհավատի ձևեր կառնեն, ինչ֊որ ամենեն ատելի է, վասնզի կնոջ մը անկրոնությունը զայն տգեղ ու նողկալի կ՛ընե, չէ՞:
...Դուք գիշերները կ՚ընտրեք ինծի գրելու համար. մութին մեջ վառվող լամբարը ու քամին առթած լուռը ձեզ կը ներշնչեն: Ես` առտուները, զարթոնքի ու նոր արթնացող մարդկության ձայները ունկնդրելով է, որ կը սիըեմ գրել: ...Անշուշտ, Հրանտ, մխիթարանքները չեն կրնար ջնջել ձեր սիրտին վերքերը ու սուգը, և ես եթե ձեզ մխիթարելու ըլլայի` կրնայինք ըսել. «Բժի՛շկ, բժշկեա՜ զանձ քո»: Ես ձեզ սփոփել ուզեցի, և ավելին` իմ զգացածս, տրտմություններս տողեցի: Երբ ես գրեմ` գրելիքս չեմ մտածեր, այլ զգացածս կը գրեմ:
...Քու հայրդ ալ, Հրա՛նտ, աոանց ճանչնալու կը հարգեի զայն ու կը փափաքեի տեսնել. մեղք, որ երկինք ուրիշ կերպ տնօրինեց: Հիմակ լոկ պատուհանես կը դիտեմ Պալըգլըի սգաստվեր ծառերը ու անոնց հովանիին տակ հանգչող հոգիին համար կ՚աղոթեմ ու ամեն անգամ, որ նայվածքս հոն կը հածի` կը հիշեմ նաև հորս գերեզմանը, որ հեռուն` Շիշլիի մարմարագեղ գերեզմանոցին մեջ է: Եղբայր իմ, սրբեցեք ձեր արցունքը. անոր հիշատակին հետ ապրեցեք:
Երանի՜ թե կարող ըլլայի տկար գրիչովս սփոփել ձեզի, սակայն գիտեք, Հրա՜նտ, որ ինչպե՛ս օգտակար են ինձի ձեր տողերը ստանձնության այս վայրին մեջ, ուր հազիվ ամիսը մեյ մը ծանոթ դեմք մը կ՛երևա, անոնք զիս կ՛սթափեցնեն լռությունը խզող նվագարանի մը անուշ թրթռումներուն պես:
Պատուհանես` որուն առջև նստեր եմ, Պալըգլըի չարաշուք նոճիները կ՛երևան, որոնք իրենց սև սրածայր գագաթները մխրճեր են մոխրագույն ամպերուն մեջ. սիրտս անձկություն մը ունի... կը տեսնեք, եղբայրս, իմ շուրջս ալ վարդագույն չէ. բայց երբ մարդ բաղդ չունենա` սիրե՜լ անգամ չի կրնար...
Անշուշտ, բանաստեղծները ավելի կ՚զգան և թերևս, ասոր համար է, որ շուտ կը մեռնին:
Զգայուն մարդը միշտ դժբաղդ է։ Իր աչքերը միշտ արցունքոտ են: ԵՐԱՆԻ՜ ԵՐՋԱՆԻԿ ԱՆԶԳԱՆԵՐՈԻՆ. ԵԹԵ ԳԻՏՆԱ՜Ն ՈՐՔԱՆ ՓԱՓԱՔԵԼԻ է ՎԻՃԱԿՆԻՆ:
...Այն խավարները, որոնց վրա խոսեր էի, եթե պատմելու ըլլայի, հատորներ չի պիտի բավեին, վիշտեր չեն անոնք, այլ եղերերգ մը...
...Պայրըն, Շեքսբիր, Լամարթին բավական ծանոթ են ինծի: Ոսկյան իմ ամենեն սիրած բանաստեղծս է եղած, ինչպես Դուրյանը: Իր գրածները ցավի աղաղակներ են. ան ալ Դուրյանին պես իր մահը նախատեսած է. Աստված իմ, արդյոք բոլոր Հայ բանաստեղծները այս տխուր վախճանի՞ն կը հանգին:
Այն բանաստեղծները, որ գրած ատենին կուսան` մեծ ու ճշմարիտ բանաստեղծներ են, և, Հրանտ, ձեր զգացումներն են, որ ձեր գրիչը կը վարեն:
...Հոս ագարակ է, հովը ամեն կողմեն կը փչե, անգամ մը, որ ձյունը կը տեղա, հազարումեկ ծակե կը փչե սառի պես, ու երբ ջերմոցին քով եղած ատենս սենյակին դուռը կը բացվի` պաղը նշդրակի պես ուսերուս մեջ կը մեխվի, ու ալ ժամերով չեմ տաքնար:
Սակայն, եղբա՛յրս, առիթ պիտի ըլլա, որ զվարթանամ, մեկը ուրախ լուր մը, զվարթ ավետիս մը չի բերեր, որ ես ալ ուրախ ըլլամ, ընդհակառակը շուրջս ամենքը` անխոս, մտախոհ մնացած ատենս իրենք ալ լուս ու տխուր դեմքեր կ՛առնեն...
Դուք ինձ հետ թղթակցելով միտքս կ՛օրորեք, անուշ զբաղում մը, որով պահ մը կը մոռնամ ամեն ինչ:Բայց կ՛աղաչեմ, Հրա՛նտ, ըսածս հիմարական ըլլա թերևս, բայց ստիպված եք զիս անկեղծորեն խոսիլ, մի մխիթարել ջանաք զիս. այդ բանը կը տխրեցնե զիս. չեմ ուզեր մխիթարվելու արժանի ըլլալ...
Նամակնիդ որչափ տխուր էր, եղբայրս, հիվանդի մը սնարին քով, կես գիշերին, կանթեղի մը լույսին առընթեր գրվսւծ ըլլալուն համար թերևս: Մի՛ անբաստանեք Աստված, Հրա՛նտ, ըսելով, թե անիկա դժբախտներ, զրկյալներ ըրած է. երբեմն մարդիկ են, որ իրարու կյանք կը խորտակեն ու երբեմն ալ մենք մեր ոտքերուն տակ ցավի անդունդ մը կըբանանք:
...Չեք գիտեր ինչ մեծ տրտմություն մը պատեց զիս, նորե՛ն հիվանդ, Աստվա՛ծ ինչ մեծ ոխ ունենալու է ինծի դեմ. ալ իրմե բժշկություն չեմ խնդրեր, ի՛նչ փույթ, գիտեմ, որ ձայնս պի տի չի լսե, և սակայն ԿԸ ՍԻՐԵԻ ԶԻՆՔԸ...
...Ուղեղս կը ծփա, եթե տառապողներ կան, ինչու՞ ամոքողներ չի կան շատ:
...Կղզիեն իջած օրս շոգենավին խցիկին մեջ հիվանդ մանկիկի մը պատահեցա, ունևոր մարդու զավակ էր թերևս. մայրը, հայրը վայելչազգեստ անձեր էին: Սպասուհի մըն ալ կար: Բայց ոչ ոք կը նայեր պեպեքին վրա. անկյուն մը թողեր էին, ուր կը հևար ան, իր խեղճուկ, անուշ նայվածքը գետին հառած. վրան նայող չի կար: Մայրը ու հայըը իրենց բոլոր գորովը, բոլոր հիացումը կը թափեին մյուս զավակներուն վրա. շփացած, պճնված աղջիկը մը, անով կ՛զբաղեին, անոր քմայքները կը կատարեին, համբույրներ, սիրուն բառեր, ամեն բան անոր կ՚ուղղեին: Պահ մը մայրն ու հայրը աղջիկներուն հետ դուրս ելան, հարցուցի սպասուհիին, թե անո՞նցն էր այս տղան: Ըսավ, թե անոնցն
էր, թե շատ խնամած էին, շատ ստակ ծախսած էին, չէր աղեկցած, թե միշտ կուլար: Կը թվեր, թե պակաս բան մը չուներ այդ տղան:
Բայց ո՛չ. ամենամեծ բանը կը պակսեր այդ տղուն. ԱՆՁԱՆՁՐՈԻՅԹ ԳՈՐՈՎԸ... Ինծի այնպես եկավ, որ նայվածքի մը, ժպիտի մը, համբույրի մը կը կարոտեր ան, ու իսկույն ծաղկեփունջես կարմիր ծաղիկ մը հանեցի, տվի. այն ակնարկը զոր վրաս ուղղեց, երբեք չպիտի մոռնամ: Ինչ որ ես ըրի այդ պզտիկին համար շատ աննշան պիտի երևար աչքիս, եթե հիվանդին քույրը մտնելով նախանձի հարված մը չի տար եղբորը. ծաղիկե մը կը նախանձեր... ԵՐՋԱՆԻԿՆԵՐԸ Ի՜ՆՉ ԵՍԱՍԵՐ Կ՚ԸԼԼԱՆ ԵՂԵՐ...
...Ի՜նչ բարի եք, եղբայրս. ստուգիվ ձեզի պես եղբայր մը մեծ գանձ մըն է և իրավունք ունին, եթե նախանձին: Ահավասիկ, թուղթիս վերջը եկավ ինչպե՜ս ամեն բանի վերջը կուգա կոր այս միջոցիս...
Չեմ գիտեր, թե սուտը իրավին դիմակը հաջողապես կը կրե՞. մի՛ մոռնաք ձեր անձնվեր քույրիկը...

LETTERA A HRAND NAZARIANTZ

SCUTARI

Hrand, ...Chi vi ha raccontato la mia storia? Nessuno la conosce interamente, ma per quanto frammentario sia ciò che avete udito, ha commosso i vostri cuori; e mi avete inviato parole di conforto, per le quali vi ringrazio. Anch'io so che accanto alla luce c'è sempre l'oscurità, e per questo molte volte, anche se sono triste, mi sforzo di sorridere; ma vi sono oscurità tali di cui voi non avete idea, e non vorrei che ne aveste mai.

...La mia opinione sulla fede: fin dall'infanzia credevo con ingenuità e sincerità a tutti i misteri della Chiesa, e persino mangiare un frutto senza permesso tormentava la mia coscienza e mi faceva sentire degna dell'inferno. Quando sono cresciuta un po', ho incontrato giovani che schernivano la Chiesa e i suoi misteri, i quali cercavano di convincermi che oltre la tomba non c'è che il nulla e che il Vangelo e le sue parole sono un'invenzione. L'amore divino non ha lasciato il mio cuore, ma il dubbio vi è entrato. Tuttavia, quando nelle notti calme, appoggiata alla finestra, osservo l'infinito firmamento che squarcia il buio con le sue miriadi di fiaccole di diamante, e la luna che si riflette con bagliori cristallini sulla superficie del mare, sento che lassù vi sono le anime di coloro che qui non sono più...

La notte suscita sempre in me molte emozioni, specialmente nella tenuta dove viviamo a Yedi Kule; le notti di luna danno un aspetto meraviglioso ai campi e ai giardini e ispirano pensieri sublimi.

...Anch'io amo con lo stesso amore tutti coloro che sono ciechi, deformi, disabili, tutti coloro che sono perseguitati dall'umanità ovunque. Ho letto Le Dernier Jour d’un Condamné [L'ultimo giorno di un condannato], così come Imbert Galloix; entrambi reali, terrificanti, pieni di lacrime. Povero Galloix, che non scrisse, non lavorò, non fece nulla, ma solo pensò... pensò. E questo pensiero lo uccise; più delle malattie, sono le idee che spesso ci uccidono.

...L'inverno sta arrivando, è la stagione dei ricevimenti e dei balli. I palazzi e i teatri di Pera si preparano a feste e allegrie. E DIRE CHE CI SONO PERSONE CHE VIVONO SOLO PER GODERE... E io penso tristemente alle mie notti invernali che passerò nel salone vasto e freddo della tenuta, vanamente sdraiata a metà nell'angolo della stufa accesa, ascoltando il vento che soffierà sui campi fischiando lamentosamente.

...Scrivetemi di Musset; quel poeta francese ha la penna più delicata e sensibile. È il preferito di Demirjipashian; nelle sue lettere a Nirvana c'è sempre Musset. Le poesie di Musset somigliano a canti e io, CHE COL CANTO PIANGO E COL CANTO SORRIDO, ADORO QUEI CANTI. In fondo, l'anima e la vita delle ragazze non sono forse un canto?

...Vengo dal giardino, passando per il cortile delle stalle, dove le pecore nel loro ovile ruminano con noncuranza. Sono uscita dalla porta del giardino; la collina, dove una coppia di alberi gracili ondeggia al vento, è deserta. Giro accanto al muro, un fiore giallo è spuntato tutto solo tra le terre aride. No, non voglio che tu venga calpestato da piedi rudi, mio bello e modesto fiore; l'ho colto per farlo seccare tra i miei quaderni insieme al crisantemo che ho raccolto ieri. I campi sono diventati verdi, verdissimi. In lontananza, Costantinopoli si stende giù dalla collina con i suoi quartieri scoscesi; più in là, le montagne avvolte nella nebbia e la Marmara immensamente bella, immensamente vibrante sotto i raggi ardenti del sole. Da questa parte, Balıklı con i suoi monumenti marmorei sparsi sotto i cipressi dall'ombra cupa, e c'è una strada bianca e polverosa dove spesso fisso gli occhi con la speranza di vedere un volto familiare. Il vento soffia, pu-uu, facendo volare i lembi del mio cappotto; e io, per paura di infreddolirmi, lascio il campo e la sua incantevole vista autunnale e mi affretto verso la mia dimora, stringendo tra le dita l'ultimo fiore dell'autunno.

Arrivederci, dunque, Hrand, non tardate a inviare la vostra lettera A QUELLA VOSTRA SORELLA DIMENTICATA DIETRO I CIPRESSI DI BALIKLI.

...Ci sono ragazze che assumono arie da incredule, cosa che trovo odiosissima, poiché l'irreligiosità di una donna la rende brutta e ripugnante, non è vero?

...Voi scegliete le notti per scrivermi; la lampada che arde nel buio e il silenzio portato dal vento vi ispirano. Io, invece, amo scrivere al mattino, ascoltando i suoni del risveglio e dell'umanità che si desta. ...Certamente, Hrand, i conforti non possono cancellare le ferite e il lutto del vostro cuore, e se io dovessi consolarvi, potremmo dire: "Medico, cura te stesso". Ho voluto darvi sollievo e, di più, ho messo in versi i miei sentimenti e le mie tristezze. Quando scrivo, non penso a ciò che devo scrivere, ma scrivo ciò che sento.

...Anche tuo padre, Hrand, pur senza conoscerlo lo rispettavo e desideravo vederlo; peccato che il cielo abbia disposto diversamente. Ora guardo solo dalla mia finestra gli alberi velati a lutto di Balıklı e prego per l'anima che riposa sotto la loro ombra e ogni volta che il mio sguardo si posa lì, ricordo anche la tomba di mio padre, che è lontana, nel marmoreo cimitero di Şişli. Fratello mio, asciugate le vostre lacrime; vivete con la sua memoria.

Magari fossi capace di consolarvi con la mia debole penna, ma sapete, Hrand, quanto mi siano utili le vostre righe in questo luogo di solitudine, dove si vede un volto familiare a stento una volta al mese; esse mi scuotono come le dolci vibrazioni di uno strumento musicale che rompe il silenzio.

Dalla finestra davanti alla quale siedo si vedono i cipressi funesti di Balıklı, che hanno conficcato le loro nere cime appuntite nelle nuvole grigie; il mio cuore ha un'angoscia... vedete, fratello mio, anche intorno a me non è tutto rosa; ma quando non si ha fortuna, non si può nemmeno amare...

Certamente i poeti sentono di più, e forse per questo muoiono presto. L'uomo sensibile è sempre sfortunato. I suoi occhi sono sempre pieni di lacrime. BEATI GLI INSENSIBILI FELICI: SE SAPESSERO QUANTO È DESIDERABILE LA LORO CONDIZIONE.

...Quelle oscurità di cui avevo parlato, se dovessi raccontarle, non basterebbero i volumi; non sono dolori, ma un'elegia...

...Byron, Shakespeare, Lamartine mi sono abbastanza familiari. Voskan è stato il mio poeta preferito, così come Durian. I suoi scritti sono grida di dolore; anche lui, come Durian, ha previsto la sua morte. Dio mio, forse tutti i poeti armeni giungono a questa triste fine? Quei poeti che piangono mentre scrivono sono grandi e veri poeti, e, Hrand, sono i vostri sentimenti che guidano la vostra penna.

...Qui è campagna, il vento soffia da ogni parte; una volta che cade la neve, soffia come gelo da mille fessure, e quando la porta della stanza si apre mentre sono accanto alla stufa, il freddo si pianta nelle mie spalle come un bisturi, e non mi riscaldo più per ore.

...Tuttavia, fratello mio, ci sarà occasione di rallegrarsi? Nessuno porta una lieta notizia, un lieto annuncio, affinché anch'io sia felice; al contrario, quando resto silenziosa e pensierosa, tutti intorno a me assumono volti cupi e tristi...

Corrispondendo con me, cullate la mia mente, un dolce svago per il quale per un momento dimentico tutto. Ma vi prego, Hrant, forse ciò che dico sarà sciocco, ma sono costretta a parlarvi sinceramente: non cercate di consolarmi. Questa cosa mi rattrista; non voglio essere degna di essere consolata...

Com'era triste la vostra lettera, fratello mio, forse per essere stata scritta al capezzale di un malato, a mezzanotte, alla luce di una lampada. Non accusate Dio, Hrant, dicendo che Egli ha creato infelici e derelitti; a volte sono gli uomini che distruggono la vita l'uno dell'altro, e a volte siamo noi stessi ad aprire un abisso di dolore sotto i nostri piedi.

...Non sapete quale grande tristezza mi ha pervaso; di nuovo malata, Dio deve avere un grande rancore contro di me. Non gli chiedo più la guarigione, che importa, so che non ascolterà la mia voce, eppure LO AMAVO...

...Il mio cervello vacilla; se ci sono sofferenti, perché non ci sono molti consolatori?

...Il giorno in cui scesi dall'isola, nella cabina del battello incontrai un bimbo malato, figlio forse di persone facoltose; la madre e il padre erano persone vestite elegantemente. C'era anche una serva. Ma nessuno guardava il bambino; lo avevano lasciato in un angolo, dove ansimava, con il suo povero e dolce sguardo fisso al suolo; nessuno lo guardava. La madre e il padre riversavano tutto il loro affetto, tutta la loro ammirazione sugli altri figli; una bambina viziata e agghindata, si occupavano di lei, esaudivano i suoi capricci, baci, belle parole, tutto era rivolto a lei. Per un momento la madre e il padre uscirono con le bambine, chiesi alla serva se quel bambino fosse loro. Disse di sì, che lo avevano curato molto, speso molti soldi, non era migliorato, che piangeva sempre. Sembrava che a quel bambino non mancasse nulla.

Ma no: al bambino mancava la cosa più grande. L'AFFETTO INSTANCABILE... Mi parve che avesse bisogno di uno sguardo, di un sorriso, di un bacio, e subito estrassi un fiore rosso dal mio mazzo e glielo diedi; quello sguardo che rivolse su di me non lo dimenticherò mai. Ciò che feci per quel piccolo sarebbe parso insignificante ai miei occhi, se la sorella del malato entrando non avesse dato un colpo di gelosia al fratello; era gelosa di un fiore... COME SONO EGOISTI I FELICI...

...Come siete buono, fratello mio. Davvero un fratello come voi è un grande tesoro e hanno ragione se sono gelosi. Ecco, la fine del mio foglio è arrivata, come la fine di ogni cosa sta arrivando in questo periodo...

Non so se la menzogna porti con successo la maschera della verità. Non dimenticate la vostra devota sorellina...


Breve Bibliografia su Heranush Arshakyan: